Đau thần kinh tọa: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Đau thần kinh tọa là gì?

Đau thần kinh tọa là tình trạng đau lan theo đường đi của thần kinh tọa, thường từ vùng thắt lưng hoặc mông xuống mặt sau hay mặt ngoài chân, đôi khi đến bàn chân. Người bệnh có thể kèm tê bì, châm chích hoặc yếu cơ. Đau thường xuất hiện một bên nhưng cũng có thể gặp ở hai bên.

Hình ảnh minh họa đau thần kinh tọa và thoát vị đĩa đện cột sống thắt lưng

Nguyên nhân thường gặp

Đau thần kinh tọa thường liên quan đến kích thích hoặc chèn ép các rễ thần kinh ở cột sống thắt lưng. Các nguyên nhân có thể gồm:

Thoát vị đĩa đệm thắt lưng: phần đĩa đệm thoát vị có thể gây chèn ép hoặc kích thích rễ thần kinh.
Hẹp ống sống hoặc hẹp lỗ liên hợp: làm giảm không gian dành cho cấu trúc thần kinh.
Thoái hóa cột sống: có thể góp phần gây hẹp hoặc kích thích rễ thần kinh.
Nguyên nhân ít gặp: chấn thương, nhiễm trùng, khối u hoặc bệnh lý khác cần được bác sĩ đánh giá.

Ngồi lâu, lao động nặng hoặc tư thế không phù hợp có thể khiến triệu chứng tăng lên, nhưng không phải lúc nào cũng là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh.

Triệu chứng đau thần kinh tọa

Đau từ lưng dưới hoặc mông lan xuống đùi, cẳng chân hay bàn chân theo một đường nhất định.
Đau kiểu nhói, bỏng rát hoặc như điện giật; có thể tăng khi ho, hắt hơi, ngồi lâu hoặc vận động.
Tê bì, kiến bò, giảm cảm giác hoặc yếu cơ ở chân bị ảnh hưởng.

Vị trí đau và các dấu hiệu thần kinh phụ thuộc rễ thần kinh bị ảnh hưởng. Không nên tự xác định chính xác rễ L4, L5 hay S1 chỉ từ vị trí đau.

Khi nào cần đi khám ngay?

Cần đến cơ sở cấp cứu ngay nếu có bí tiểu mới xuất hiện, mất kiểm soát đại tiểu tiện, tê vùng yên ngựa (quanh sinh dục, hậu môn), yếu chân tăng nhanh hoặc đau kèm dấu hiệu thần kinh nghiêm trọng. Cần khám sớm nếu đau sau chấn thương, kèm sốt, sụt cân không rõ nguyên nhân, tiền sử ung thư hoặc đau kéo dài, ngày càng nặng.

Chẩn đoán đau thần kinh tọa

Bác sĩ khai thác triệu chứng, khám vận động, cảm giác, phản xạ và thực hiện các nghiệm pháp phù hợp. Chụp MRI không phải lúc nào cũng cần ngay; thường được cân nhắc khi có dấu hiệu cảnh báo, thiếu hụt thần kinh tiến triển hoặc khi kết quả có thể thay đổi hướng điều trị.

Các phương pháp điều trị đau thần kinh tọa

Điều trị tùy thuộc nguyên nhân, mức độ đau, tình trạng thần kinh và bệnh lý kèm theo. Nhiều trường hợp cải thiện với điều trị bảo tồn, nhưng một số trường hợp cần can thiệp chuyên khoa.

Điều trị bảo tồn và phục hồi chức năng

Người bệnh thường được khuyến khích duy trì hoạt động phù hợp khả năng, tránh nằm bất động kéo dài. Bài tập và vật lý trị liệu cần được cá thể hóa theo giai đoạn bệnh và khả năng chịu đựng. Thuốc giảm đau hoặc chống viêm có thể được bác sĩ cân nhắc sau khi đánh giá lợi ích, nguy cơ đối với dạ dày, thận, tim mạch và các thuốc đang sử dụng.

Vai trò của Y học cổ truyền

Trong Y học cổ truyền, đau lan từ thắt lưng xuống chân có thể được xem xét trong phạm vi chứng tý hoặc yêu cước thống, với cách biện chứng và lựa chọn phương pháp điều trị tùy từng người bệnh. Châm cứu, xoa bóp và các phương pháp Y học cổ truyền có thể được cân nhắc để hỗ trợ giảm triệu chứng và cải thiện vận động trong một số trường hợp, nhưng không thay thế việc đánh giá các dấu hiệu chèn ép thần kinh nghiêm trọng.

Việc dùng thuốc Y học cổ truyền cần do người có chuyên môn thăm khám, kê đơn và theo dõi. Thuốc có nguồn gốc thảo dược vẫn có thể gây tác dụng không mong muốn hoặc tương tác thuốc; không nên tự sử dụng theo bài thuốc truyền miệng.

Khi nào cần cân nhắc can thiệp hoặc phẫu thuật?

Người bệnh có yếu cơ tiến triển, hội chứng chùm đuôi ngựa hoặc triệu chứng kéo dài không đáp ứng điều trị phù hợp cần được đánh giá bởi chuyên khoa cột sống hoặc thần kinh. Quyết định can thiệp dựa trên thăm khám, hình ảnh học và tình trạng cụ thể.

Phòng ngừa và hạn chế tái phát

Duy trì vận động đều đặn, tăng sức mạnh cơ thân mình theo hướng dẫn phù hợp.
Thay đổi tư thế thường xuyên khi phải ngồi hoặc đứng lâu.
Học cách nâng vật đúng kỹ thuật; tránh xoay vặn lưng đột ngột khi mang nặng.
Duy trì cân nặng phù hợp và nghỉ ngơi hợp lý.
Đi khám nếu đau tái phát nhiều lần, kéo dài hoặc xuất hiện tê yếu mới.

Thăm khám tại Phòng khám Y học cổ truyền Cứu Thế

Người bệnh đau thắt lưng lan xuống chân có thể đến Phòng khám Y học cổ truyền Cứu Thế để được thăm khám, đánh giá triệu chứng và tư vấn hướng điều trị phù hợp. Trường hợp nghi ngờ tổn thương thần kinh nặng hoặc cần chẩn đoán chuyên sâu sẽ được khuyến nghị khám chuyên khoa thích hợp.

Địa chỉ: Số 53 ngõ 211/1 phố Khương Trung, phường Khương Đình, thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 096 125 2882.